Lokata rentierska jest przeznaczone dla tych klientów, którzy chcą pozyskiwać systematycznie dochody w ramach gromadzonych przez nich kapitału. A zatem ustalona w umowie podstawowa kwota jest wpłacona na lokatę okresową, przy czym jednak odsetki wypłaca się klientowi z końcem każdego okresu rozlicze
Tematyka związana z funkcjonowaniem funduszy inwestycyjnych jako metody wspólnego inwestowania jest stosunkowo wąska z punktu widzenia całości rynku kapitałowego rozumianego jako pewna tylko część obszerniejszego rynku finansowego. Fundusze inwestycyjne kreują tytuły uczestnictwa – obecnie jeden z n
Lokaty terminowe to takie, dla których podany jest okres, przez który deponent zobowiązuje się przetrzymywać pieniądze na swoim rachunku bankowym. Co istotne, zarówno długość tych okresów, jak i oprocentowanie zależą wyłącznie od banku i stanowią elementy oferty bankowej, którą klient może przyjąć l
Lokata strukturyzowana jest lokata złożoną z dwóch zasadniczych elementów, mianowicie: z bezpiecznej części (obligacje lub tradycyjna lokata bankowa), ryzykownej (opcje, akcje czy też fundusze. Lokaty tego rodzaju wykorzystują zatem szeroko rozumiane papiery wartościowe, przy czym, pap
Operacje bankowości elektronicznej stały się od pewnego czasu koniecznością, ze względu na wzrost rozliczeń pieniężnych, których szybkie przeprowadzanie umożliwia bankowość elektroniczna. System taki daje dużą oszczędność czasu, a przy tym ułatwia gromadzenie informacji i szybki do nich dostęp. Tele
Ważnym elementem oprocentowania depozytów jest kapitalizacja odsetek. Polega ona na włączaniu odsetek do kapitału po określonym terminie, po czym następne odsetki są naliczane od skapitalizowanej sumy. Sprawia to. że dochody z oprocentowania są w praktyce wyższe. Banki stosują trzy podstawowe typy k
Tryb dokonania wypłaty środków z lokat oszczędnościowych wprowadza art. 55 i art. 56 pr. bank. Realizowany jest on po śmierci posiadacza wkładów oszczędnościowych. W razie śmierci posiadacza rachunków oszczędnościowych, bank jest obowiązany wypłacie z tych rachunków następujące kwoty. kwota wyd
Pieniądz w gospodarce każdego kraju funkcjonuje według określonych zasad, w ramach obowiązującego systemu organizacyjno-prawnego. A zatem, funkcjonuje w jakimś określonym systemie pieniężnym, rozumianym jako całokształt zasad organizacyjnych oraz ogół norm i reguł obowiązujących w dziedzinie emisji

Informacje

Lokaty walutowe

img

W tym dziale przedstawiamy Państwu najciekawsze newsy oraz najbardziej przydatne artykuły ze świata lokat i inwestycji. Staramy się w możliwie łatwy sposób i w jak największym stopniu przybliżyć tematykę lokowania pieniędzy oraz tworzenia depozytów bankowych.

Informujemy gdzie i jak założyć najkorzystniejszą lokatę (opisujemy aktualne produkty inwestycyjne znajdujące się na rynku), wprowadzamy stopniowo w świat bezpiecznych inwestycji.


Ranking najlepszych lokat na grudzień 2012 r.:

bank Lokata Oprocentowanie
Tabela: Ranking najlepszych lokat na 3 miesięce grudzień 2012 r.
bank Lokata Oprocentowanie
FM Bank FM Lokata 6.3%
Meritum Bank Lokata Meritum Zysku w internecie 6.06%
Bank Pocztowy Lokata terminowa 6%
GetinOnline Lokata Miko 6%
Getin Bank Lokata Zyskowna 6%
Kredyt Bank Lokata z bonusem 6%
Toyota Bank Depozyt Plus 5.84%
INVEST-BANK E-Lokata 5.8%
Tabela: Ranking najlepszych lokat na 6 miesięcy grudzień 2012 r.
bank Lokata Oprocentowanie
Meritum Bank Lokata Meritum Zysku w internecie 6.06%
Kredyt Bank Lokata z bonusem 6%
Toyota Bank Depozyt Plus 5.84%
Eurobank Lokata terminowa (internet, telefon) 5.7%
Credit Agricole Lokata z Plusem (internet) 5.7%
GetinOnline Lokata tradycyjna 5.6%
Tabela: Ranking najlepszych lokat na 12 miesięcy grudzień 2012 r.
 

Lokata rentierska

Lokata rentierska jest przeznaczone dla tych klientów, którzy chcą pozyskiwać systematycznie dochody w ramach gromadzonych przez nich kapitału. A zatem ustalona w umowie podstawowa kwota jest wpłacona na lokatę okresową, przy czym jednak odsetki wypłaca się klientowi z końcem każdego okresu rozliczeniowego..

Zakładając lokatę rentierską klient deponuje w banku pewną sumę pieniędzy – tzw. kapitał początkowy. Lokata zakładana jest na pewien okres, który nazywa się okresem lokaty. Po zakończeniu terminu lokaty klient otrzymuje kapitał początkowy i odsetki, które oblicza się według znanej w momencie zakładania lokaty stopy procentowej. Inwestycja może zostać zakończona po pierwszym okresie lokaty lub te klient może pozostawić środki na lokacie na kolejne okresy lokaty.

Banki stosują kilka sposobów sposobu kapitalizacji odsetek:

  • kapitalizacja prosta - stosując ją bank nie uwzględnia wcześniej naliczonych odsetek przy naliczaniu odsetek w kolejnych okresach lokaty. Podstawą do naliczania odsetek jest zawsze kapitał początkowy bez względu na czas lokowania pieniędzy. Odsetki od odsetek nie są naliczane,
  • kapitalizacja złożona - stosując ją bank uwzględnia naliczone wcześniej odsetki przy naliczaniu odsetek w kolejnych okresach lokaty. Zatem naliczane są odsetki od odsetek.
 

Lokaty terminowe z funduszem inwestycyjnym

Tematyka związana z funkcjonowaniem funduszy inwestycyjnych jako metody wspólnego inwestowania jest stosunkowo wąska z punktu widzenia całości rynku kapitałowego rozumianego jako pewna tylko część obszerniejszego rynku finansowego. Fundusze inwestycyjne kreują tytuły uczestnictwa – obecnie jeden z najważniejszych instrumentów na rynku kapitałowym, porównywalny – jeśli chodzi o jego atrakcyjność dla osób fizycznych – z możliwościami gromadzenia środków w systemie bankowym.

Fundusze inwestycyjne zostały stworzone dla inwestorów, którzy chcą zrealizować zyski na rynku finansowym, ale nie potrafią lub nie mają czasu samodzielnie dokonywać analiz finansowych, na bieżąco śledzić zmian zachodzących na rynku kapitałowym i podejmować decyzji inwestycyjnych. Lokowanie środków pieniężnych w zinstytucjonalizowanych formach wspólnego inwestowania - jakimi są fundusze inwestycyjne - zapewnia bezpieczeństwo powierzonych środków, płynność inwestycji, profesjonalne zarządzanie, relatywnie wyższą dochodowość i niższe koszty oraz rozproszenie ryzyka inwestycyjnego w porównaniu z indywidualnym inwestowaniem na giełdzie. Fundusze stanowią także doskonałą alternatywę wobec tradycyjnych lokat długoterminowych w bankach. Szczegółowe informacje na temat funduszy inwestycyjnych zaprezentowano w niniejszym rozdziale pracy.

Fundusze inwestycyjne funkcjonują w Polsce już niemal 15 lat, jednakże wzrost zainteresowania nimi ze strony polskich inwestorów, w tym przede wszystkim inwestorów indywidualnych, obserwuje się dopiero od kilku lat.

Podstawy prawne funkcjonowania funduszy inwestycyjnych w Polsce wynikają z ustawodawstwa obowiązującego w Unii Europejskiej, które opiera się na istnieniu tzw. zasady jednolitej licencji (potocznie zwanej paszportem europejskim), umożliwiającej instytucjom wspólnego inwestowania mającym siedzibę na obszarze UE na swobodną transgraniczną dystrybucję ich tytułów uczestnictwa bez konieczności ubiegania się o odrębne zezwolenie w każdym z krajów członkowskich. Odpowiednie regulacje dotyczące działania zagranicznych funduszy inwestycyjnych zawarte są w Dyrektywie UCITS IIII, której zapisy wdrożono do ustawodawstwa polskiego poprzez wejście w życie ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych.

Ustawa ta określa zasady tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na tym terytorium działalności przez fundusze zagraniczne i spółki zarządzające. Zgodnie z jej uregulowaniami fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI), działające w formie spółki akcyjnej, z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które jest następnie organem zarządzającym i reprezentującym fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. Towarzystwo funduszy inwestycyjnych jest instytucją finansową wyspecjalizowaną w odpłatnym zarządzaniu majątkiem funduszy. Towarzystwo może utworzyć więcej niż jeden fundusz. Przedmiotem działalności towarzystwa jest przede wszystkim tworzenie funduszy inwestycyjnych i zarządzanie nimi. Dodatkowo - za zezwoleniem organu nadzoru - towarzystwo może rozszerzyć zakres działalności o zarządzanie portfelami klientów na zlecenie oraz o doradztwo inwestycyjne. Ustawa przewiduje, że towarzystwo funduszy inwestycyjnych odpowiada wobec uczestników funduszu za wszelkie szkody spowodowane niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem swoich obowiązków w zakresie zarządzania funduszem.

Drugim, obok towarzystwa funduszy inwestycyjnych, podmiotem związanym z działalnością funduszy jest depozytariusz. Jedną z podstawowych zasad funkcjonowania funduszy inwestycyjnych w Polsce jest oddzielenie zarządzania aktywami funduszu (podejmowanie decyzji inwestycyjnych) od przechowywania jego aktywów. Aktywa funduszu inwestycyjnego są z mocy obowiązującego prawa przechowywane przez depozytariusza, którym może być:

  • bank krajowy, którego fundusze własne wynoszą co najmniej 100 min zł,
  • oddział instytucji kredytowej mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (jeżeli fundusze przydzielone do jego dyspozycji również wynoszą co najmniej 100 min zł),
  • Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych.

Depozytariusz pełni bardzo ważne funkcje w mechanizmie funkcjonowania funduszy inwestycyjnych. Ogólnie biorąc, depozytariusz jest podmiotem zobowiązanym do bezpiecznego przechowywania aktywów funduszu oraz pełnienia funkcji kontrolnych i nadzorczych w odniesieniu do jego polityki inwestycyjnej. Do obowiązków depozytariusza należy prowadzenie rejestru aktywów funduszu inwestycyjnego zapisanych na właściwych rachunkach oraz przechowywanych przez depozytariusza i inne podmioty na mocy odrębnych przepisów lub na podstawie umów zawartych na polecenie funduszu przez depozytariusza. Depozytariusz powinien stwarzać gwarancję, że odkupywanie jednostek uczestnictwa lub wykupywanie certyfikatów inwestycyjnych odbywa się zgodnie z przepisami prawa i statutem funduszu. Zapewnia także rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu bez nieuzasadnionego opóźnienia i w określonym terminie. Ponadto depozytariusz kontroluje sposób wyceny aktywów funduszu oraz wykorzystanie osiągniętego przez fundusz dochodu. Depozytariusz wykonuje polecenia funduszu inwestycyjnego, chyba że stwierdzi, iż są one sprzeczne z prawem lub statutem funduszu. Bardzo ważnym zadaniem depozytariusza jest także obowiązek występowania - w imieniu uczestników - z powództwem przeciwko towarzystwu z tytułu szkody spowodowanej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków w zakresie zarządzania funduszem i jego reprezentowania. Zgodnie z ustawą depozytariusz odpowiada za szkody spowodowane niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem swoich obowiązków.

 

Lokaty terminowe i jednodniowe

Lokaty terminowe to takie, dla których podany jest okres, przez który deponent zobowiązuje się przetrzymywać pieniądze na swoim rachunku bankowym. Co istotne, zarówno długość tych okresów, jak i oprocentowanie zależą wyłącznie od banku i stanowią elementy oferty bankowej, którą klient może przyjąć lub odrzucić. Z kolei la oferta bankowa jest zależna oczywiście w znacznej mierze od konkurencji, to jest od stawek stosowanych przez inne banki i oprocentowania konkurencyjnych typów lokal (np. oprocentowania bonów skarbowych i obligacji).

Większość banków wprowadza terminy:

  • miesięczne,
  • trzymiesięczne,
  • półroczne,
  • roczne.

Niektóre banki wprowadzają jednakże znacznie krótsze okresy (np. depozyty jednodniowe), w kilku bankach występują też np. okresy czteromiesięczne, dziesięciomiesięczne, dwuletnie etc.

Bank ustanawiają, minimalne kwoty depozytu: ich wysokość świadczy o tym. na jakiego klienta nastawia się dany bank.

Regulaminy postanawiają, że jeśli klient przetrzyma na rachunku pieniądze przez określony okres, to otrzyma pełne oprocentowanie depozytu, jeśli natomiast wycofa pieniądze przed terminem, to oprocentowanie będzie niższe. W przypadku wycofania pieniędzy przed terminem większość banków wypluta bardzo niskie o proce licowanie.

Oprocentowanie depozytu terminowego jest zależne od okresu umowy. Przestrzeganą przez wszystkie banki regułą jest wzrost stopy procentowej w miarę wydłużania się okresu depozytu. Bank bowiem wykorzystując pieniądz długoterminowy mniej obawia się o jego wycofanie niż w przypadku depozytu krótkoterminowego, bowiem strata klienta na oprocentowaniu przy wycofaniu pieniądza przed czasem byłaby wyższa.

Co jednak godne uwagi, zgodnie z prawem bankowym, przy oprocentowaniu zmiennym bank może w trakcie trwania depozytu obniżyć jego oprocentowanie, jeśli taką możliwość przewidziano w umowie, (o każdej zmianie oprocentowania musi on powiadamiać klientów).

W praktyce jednak wiele banków gwarantuje niezmienną stopę oprocentowania depozytów krótkoterminowych (np, jednomiesięcznych, niekiedy nawet trzymiesięcznych). Problem powstaje oczywiście przy dłuższych terminach klient nigdy nie wie, ile naprawdę otrzyma za powierzone bankowi pieniądze. Banki, którym zależy na pozyskaniu jak największych depozytów terminowych, m.in. Bank Śląski. Bank Handlowy. Bank Millenium, Górnośląski Bank Gospodarczy, wprowadziły oprócz „normalnych” depozytów terminowych o zmiennym oprocentowaniu, depozyty o stałym oprocentowaniu. Najczęściej rachunki terminowe o stałym oprocentowaniu charakteryzują się niższymi stopami procentowymi, klient otrzymuje natomiast gwarancję, że podane stopy nie ulegną zmianie.

 

Lokaty strukturyzowane

Lokata strukturyzowana jest lokata złożoną z dwóch zasadniczych elementów, mianowicie:

  • z bezpiecznej części (obligacje lub tradycyjna lokata bankowa),
  • ryzykownej (opcje, akcje czy też fundusze.

Lokaty tego rodzaju wykorzystują zatem szeroko rozumiane papiery wartościowe, przy czym, papierem wartościowym w klasycznym ujęciu jest papier, który ma odzwierciedlenie w bilansie emitenta - zgromadzony za pomocą emisji papierów wartościowych kapitał jest źródłem finansowania składników majątkowych zgromadzonych przez emitenta. Tak rozumiane papiery wartościowe mają zatem zabezpieczenie w aktywach emitenta. Inaczej mówiąc, papier wartościowy jest dokumentem potwierdzającym roszczenie jego posiadacza do określonych aktywów (np. akcje lub obligacje) oraz dochodów generowanych przez te aktywa. Warunki emisji niektórych papierów wartościowych (obligacji) mogą wprost wskazywać, które aktywa stanowią ich zabezpieczenie, co z reguły jest także potwierdzone odpowiednim wpisem w księgach wieczystych.

Do niedawna wszystkie papiery wartościowe występowały w postaci materialnej, tzn. miały postać fizycznie istniejących drukowanych papierów (dokumentów). Tradycyjny, typowy papier wartościowy w postaci materialnej z reguły składa się z trzech części:

  1. płaszcza, czyli strony tytułowej zawierającej nazwę emitenta, nominał, serię i numer papieru oraz inne wymagane prawem informacje,
  2. arkusza kuponowego, składającego się z odcinków (kuponów), służących do inkasowania procentów lub dywidend,
  3. talonu, uprawniającego do otrzymania nowego arkusza kuponów oraz nowego talonu, po wyczerpaniu dotychczasowych.

Obecnie w obrocie coraz częściej występują, obok tradycyjnych, papiery wartościowe w postaci zdematerializowanej, tzn. w postaci zapisów komputerowych na kontach inwestycyjnych, których dowodem własności są świadectwa depozytowe. Dematerializacja papierów wartościowych służy bezpieczeństwu i ułatwieniu obrotu (np. wyklucza ryzyko zniszczenia, zgubienia, kradzieży czy sfałszowania papierowego dokumentu). Papiery w formie zdematerializowanej wypierają z obiegu papiery w formie materialnej, choć w większości krajów papiery w fizycznej postaci nadal istnieją (z krajów o dużej tradycji rynku kapitałowego jedynie

Zdefiniowane papiery wartościowe to złożona grupa instrumentów finansowych, która może być przedmiotem szczegółowych klasyfikacji (podziałów) przeprowadzanych na podstawie różnych kryteriów.

Ze względu na rodzaj praw zawartych w papierach wartościowych można je podzielić na dwie podstawowe grupy:

  1. papiery dotyczące wierzytelności pieniężnych, nazywane papierami wierzytelnościowymi lub dłużnymi (np. weksle, czeki, bony skarbowe czy pieniężne, obligacje, listy zastawne, listy hipoteczne, certyfikaty depozytowe), emitent takich papierów staje się kredytobiorcą, czyli dłużnikiem, posiadacz papieru staje się zaś kredytodawcą, czyli wierzycielem,
  2. papiery zawierające prawa udziałowe w spółkach, czyli prawa do współwłasności majątkowej, nazywane papierami udziałowymi lub własnościowymi (np. akcje), emitent takich papierów (spółka prawa handlowego) przekazuje posiadaczowi (inwestorowi) prawo własności i związane z nim prawa majątkowe i korporacyjne.

Ze względu na sposób przenoszenia tytułu własności, czyli ze względu na regulacje obrotu, papiery wartościowe dzieli się na:

  1. papiery na okaziciela, w których treści nie wymienia się nazwiska bądź nazwy właściciela, zmiana właściciela następuje poprzez proste wręczenie papieru bez żadnych formalności - właścicielem jest aktualny posiadacz waloru,
  2. papiery na zlecenie, które wskazują określoną osobę jako właściciela, prawa ucieleśnione w tych papierach można przenosić na inne osoby w formie zapisu dokonanego na samym dokumencie, czyli poprzez indos (np. weksle, czeki),
  3. papiery imienne, które są wystawiane na nazwisko lub nazwę właściciela, można je przenosić na inne osoby przez pisemne oświadczenie na samym papierze wartościowym lub w osobnym dokumencie, na przykład przez cesję (pisemne zrzeczenie się na rzecz innej osoby uprawnień wynikających z dokumentu).

Ze względu na funkcje pełnione w gospodarce papiery wartościowe dzieli się na:

  1. lokacyjne papiery wartościowe, które służą do lokat nadwyżki pieniądza dla celów osiągania dochodów (np. akcje, obligacje, bony),
  2. dowodowe papiery wartościowe, które zawierają uprawnienia do rozporządzania towarem znajdującym się pod pieczą wystawcy dokumentu, czyli papiery towarowe (np. konosamenty, dowody składowe),
  3. rozliczeniowe papiery wartościowe, które służą głównie ułatwianiu rozliczeń pieniężnych (np. czeki, weksle), często spełniają również funkcje kredytowe (np. weksle).
 

Lokaty internetowe

Operacje bankowości elektronicznej stały się od pewnego czasu koniecznością, ze względu na wzrost rozliczeń pieniężnych, których szybkie przeprowadzanie umożliwia bankowość elektroniczna. System taki daje dużą oszczędność czasu, a przy tym ułatwia gromadzenie informacji i szybki do nich dostęp. Teletransmisja stwarza możliwość szybkiego przekazywania danych pomiędzy oddziałami, bankami oraz w obrocie zagranicznym. Ogromną zaletą systemów bankowości elektronicznej jest rzeczywisty czas funkcjonowania, co w praktyce oznacza, że każde zlecenie dotyczy aktualnego stanu salda. Wraz z wejściem w życie elektronicznego przetwarzania danych, dokonały się zmiany w definiowaniu pieniądza. Dokumenty papierowe są zastępowane pieniądzem elektronicznym, którego wartość pieniężna stanowi elektroniczny odpowiednik znaków pieniężnych#.

Drastycznie szybki rozwój Internetu stworzył nowe możliwości dla banków i ich klientów. Możliwości te, mogą być wykorzystywane przez banki w dwojaki sposób:

  • tworzenie oddziałów internetowych, jako substytucyjny kanał dystrybucji,
  • tworzenie banków wirtualnych.

Bank internetowy zapewnia stały dostęp do lokaty, bez konieczności wizyt w rzeczywistej siedzibie. Sprzyja temu również kompleksowa komputeryzacja pozwalająca na teletransmisję danych oraz wdrażanie nowych form rozliczeń finansowych, a co za tym idzie wprowadzanie nowych produktów bankowych.

 

Podatek Belki

Ważnym elementem oprocentowania depozytów jest kapitalizacja odsetek. Polega ona na włączaniu odsetek do kapitału po określonym terminie, po czym następne odsetki są naliczane od skapitalizowanej sumy. Sprawia to. że dochody z oprocentowania są w praktyce wyższe. Banki stosują trzy podstawowe typy kapitalizacji, mianowicie:

  1. kapitalizację miesięczną lub kwartalną, co oznacza, że co miesiąc lub co trzy miesiące naliczane odsetki są włączane do kapitału;
  2. kapitalizację roczną - po roku odsetki automatycznie są doliczane do kapitału;
  3. kapitalizację po terminie - odsetki są doliczane do kapitału po upływie okresu umownego; obecnie kapitalizację po terminie stosuje większość polskich banków.

Największy wzrost dochodu następuje wtedy, gdy liczba okresów kapitalizacji jest dii/a (np. przy depozycie rocznym i kapitalizacji miesięcznej), a oprocentowanie wysokie.

Podobnie jak w przypadku lokal walutowych bank zobowiązany jest część sum zebranych z tytułu depozytów terminowych traktować jako przymusowa, rezerwę obowiązkową. Normy w tym zakresie określa również Rada Polityki Pieniężnej.

Bank ze względu ponadto na kapitalizację odsetek klient płaci więc za pozyskane pieniądze więcej, niżby to wynikało z zaprezentowanej powyżej tabeli oprocentowań. A zatem klient otrzymuje mniej. Dzieje się tak, ponieważ właściciel depozytu musi zapłacić podatek od zysku z depozytu. Jeśli złożymy 1000 PLN na depozycie rocznym, oprocentowanym na 6%, powinniśmy po roku otrzymać 1060 zł, z czego 60 zł stanowi zysk klienta. Od tego zysku zapłacony zostanie podatek w wysokości 19%, czyli 11.4 zł. Podatek ten w imieniu klienta musi zapłacić bank, a klient otrzyma 48.6 zł. Opodatkowanie to, nazywane powszechnie podatkiem Belki skłoniło część klientów do poszukiwania innych niż depozyty, nieopodatkowanych form zysku; rzeczywiste możliwości klienta są jednak w tym zakresie ograniczone.

 

Zerwanie lokaty

Tryb dokonania wypłaty środków z lokat oszczędnościowych wprowadza art. 55 i art. 56 pr. bank. Realizowany jest on po śmierci posiadacza wkładów oszczędnościowych. W razie śmierci posiadacza rachunków oszczędnościowych, bank jest obowiązany wypłacie z tych rachunków następujące kwoty.

  1. kwota wydatkowana na koszty pogrzebu posiadacza rachunku - wypłacona osobie, która przedstawi rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią wydatków - w wysokości nieprzekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku; kwota wypłacona w tym trybie nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku,
  2. kwota nie wyższa niż przypadające na ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku 20-krotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nieprzekraczająca jednak wysokości środków na rachunku. Wypłacona osobie, którą posiadacz rachunku wskazał w umowie (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci). Osobami wskazanymi mogą być małżonek, wstępni, zstępni lub rodzeństwo posiadacza rachunku. Kwoty wypłacone w tym trybie nie wchodzą do spadku po posiadaczu rachunku. Limit ten dotyczy wszystkich rachunków oszczędnościowych wkładcy. Przepisy ustawy - Prawo bankowe nie ograniczają możliwości dokonywania dyspozycji na rzecz kilku osób. Osobą wskazaną w umowie, na rzecz której ma nastąpić wypłata, będzie każda osoba, spośród wyżej wymienionych (również kilka osób), wskazana przez posiadacza rachunku, pod warunkiem zachowania limitu dopuszczalnej wypłaty dla wszystkich uprawnionych; treść umowy zawartej przez posiadacza rachunku z bankiem rozstrzyga o wysokości sumy zastrzeżonej na rzecz osoby trzeciej. Suma ta niekoniecznie musi być określona w sposób sztywny (kwotowo). Za dopuszczalne uznaje się zastrzeżenie, w myśl którego osoba trzecia będzie uprawniona do całego wkładu znajdującego się na rachunku w chwili realizacji uprawnienia lub w określonym czasie, np. w chwili śmierci posiadacza rachunku. Do ważności zastrzeżenia świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie jest konieczne, aby w chwili jego dokonania zastrzeżona suma znajdowała się już na rachunku bankowym178; posiadacz wkładu oszczędnościowego w każdym czasie może odwołać lub zmienić wcześniej daną dyspozycję na wypadek śmierci - bez konieczności uzyskiwania zgody banku. Kwota środków na rachunku, mimo dokonania dyspozycji, może się dowolnie zmieniać, a w szczególności posiadacz rachunku może dowolnie tymi środkami dysponować. Jeżeli posiadacz rachunku wydał więcej niż jedną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, a łączna suma dyspozycji przekracza wyżej wymieniony limit, dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej. Osoby, którym na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci wypłacono kwoty z naruszeniem tego trybu, są zobowiązane do ich zwrotu spadkobiercom posiadacza. Pomimo że kwoty, o których mowa wyżej, nie wchodzą do spadku po posiadaczu rachunku, to podlegają podatkowi od spadków i darowizn. Powyższe zasady o uproszczonym trybie wypłaty nie odnoszą się do rachunków wspólnych prowadzonych dla kilku osób fizycznych,
  3. Kwota równa wpłatom na takie rachunki dokonanym przez organ wypłacający świadczenie ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego albo uposażenie w stanie spoczynku, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunków, wskazana we wniosku organu wypłacającego to świadczenie lub uposażenie, skierowanym do banku, wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat. Bank jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, jeżeli przed otrzymaniem wniosku takiego organu dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. Bank nie odpowiada za szkody wynikające z wykonania tych czynności. Odpowiedzialność w tym zakresie ponosi organ, który wystąpił z wnioskiem.

Wskazane powyżej uproszczone tryby wypłat z rachunków oszczędnościowych, dokonywane po śmierci posiadacza rachunku, nie odnoszą się do rachunków wspólnych prowadzonych dla kilku osób fizycznych albo kilku jednostek samorządu terytorialnego.

 

Kursy walut

Pieniądz w gospodarce każdego kraju funkcjonuje według określonych zasad, w ramach obowiązującego systemu organizacyjno-prawnego. A zatem, funkcjonuje w jakimś określonym systemie pieniężnym, rozumianym jako całokształt zasad organizacyjnych oraz ogół norm i reguł obowiązujących w dziedzinie emisji pieniądza, regulacji jego obiegu oraz regulacji kredytu jako źródła kreowania pieniądza. Podstawowe zasady dotyczące pieniądza w państwie zawarte są w ustroju pieniężnym, który określają głównie ustawa o banku centralnym oraz akty prawne dotyczące systemu pieniężnego, zwłaszcza prawo bankowe i prawo dewizowe.

Za zasadnicze elementy systemu pieniężnego uważa się:

  1. ustaloną jednostkę pieniężną będącą prawnym środkiem płatniczym na obszarze danego kraju,
  2. parytet walutowy lub kurs centralny jednostki pieniężnej,
  3. zasady emisji banknotów i kreowania pieniądza bezgotówkowego,
  4. organy uprawnione do regulowania obiegu pieniądza.

Warto w tym miejscu nadmienić, iż podstawową cechą niezależnego systemu pieniężnego jest oderwanie go od złota (ilość pieniądza nie zależy od rezerw złota). Występująca w nim jednostka pieniężna nie ma współcześnie parytetu złota, natomiast ustala się kurs centralny dla kursów stałych. Ma ona określoną wymienialność.

Ogólne kryteria wymienialności określa art. VIII statutu Międzynarodowego Funduszu Walutowego, przy czym kraje deklarujące wymienialność waluty krajowej są zobowiązane do zapewnienia wymiany związanej z przepływami finansowymi ujmowanymi w bilansie obrotów bieżących (w bilansie płatniczym państwa).

Oczywistym jest, że narodowe systemy pieniężne, tak jak ich tworzywo - pieniądz, przeobrażają się. Niektóre z nich podlegają umiędzynarodowieniu, gdy tworzą się i rozwijają ponadnarodowe struktury gospodarczo-walutowe, takie jak europejska Unia Gospodarcza i Walutowa. Jest to zjawisko charakterystyczne dla przełomu XX i XXI wieku. W tym otoczeniu kreowany jest międzynarodowy system walutowy, który swoim zakresem obejmuje ogół instytucji, konwencji, zasad oraz reguł określających funkcjonowanie pieniądza w międzynarodowej wymianie gospodarczej i wymienialność walut.

Jeszcze do niedawna międzynarodowy system walutowy był w rzeczywistości „nie systemem”, bo każdy kraj swobodnie wybierał system kursu walutowego. Międzynarodowy system walutowy jest mozaiką systemów, istnieją bowiem kraje, które wiążą wzajemnie swoje kursy walutowe oraz kraje, w których kursy walutowe określają przede wszystkim siły ekonomiczne. Było też wiele krajów o regulowanym zmiennym kursie walutowym. Światowy ład walutowy tworzy się jednak sukcesywnie i obecnie nie istnieje jedna, wspólna, uzgodniona, ogólnoświatowa waluta.

Pierwszym systemem walutowym, który miał zasięg ponadnarodowy, był system waluty złotej zwany Gold Coin Standard, a rzadziej Gold Specie Standard. W chwili jego utworzenia nie był to jeszcze system ponadnarodowy w dzisiejszym tego słowa znaczeniu. Dla jego utworzenia nie było potrzebne zawarcie porozumienia z innymi krajami.

W systemie tym nie uwzględniano jeszcze pieniądza bezgotówkowego. Mimo znacznych różnic między tym systemem a współczesnymi systemami wzięto go pod uwagę, gdyż stanowi punkt wyjścia dla innych systemów walutowych o zasięgu ponadnarodowym.

U podłoża systemu waluty złotej leżał monometalizm złoty. Pierwsza wprowadziła go Wielka Brytania w 1816 roku - Gold Coin Standard istniał we wszystkich najbardziej rozwiniętych krajach aż do wybuchu I wojny światowej. Po pierwszej wojnie światowej, realizując sugestie międzynarodowej konferencji w Genui, przywrócono ten system w dwóch odmianach. Były nimi Gold Bullion Standard oraz Gold Exchange Standard.

System waluty złotej upadł w czasie Wielkiego Kryzysu. Nie był bowiem dostosowany do zmieniających się warunków. Charakterystyczne jest jednak to, że prezentując ten system, uwzględnia się przede wszystkim te właściwości pieniądza, które mają związek z płatnościami zagranicznymi.